De raad en de gemeente

De Raad is als hoogste bestuursorgaan de baas van de gemeente. De Raad geeft aan wat er moet gebeuren in Almere. En hij ziet toe op het werk van burgemeester en wethouders. Op deze pagina staat wat meer informatie over de rol van de raad ten opzichte van andere bestuursorganen.

Rollen

Op de eigen site van de raad leest u van alles over de raad. Maar naast de gemeenteraad hebben we ook een college van Burgemeester en Wethouders en een gemeentelijke organisatie. En er zijn ook nog samenwerkingen in de regio (gemeenschappelijke regelingen) en het Rijk legt ook taken in de gemeente neer (medebewind). Het is best ingewikkeld, maar we proberen een beetje duidelijkheid te scheppen. Help ons daarmee door op deze pagina te reageren (redactie@raadvanalmere.nl).

Het college van burgemeester en wethouders

Het college van B en W vormt het dagelijks bestuur van de gemeente. Het college voert het beleid van de Raad uit. De burgemeester is de voorzitter van het college van B en W. Het aantal wethouders is net als het aantal raadsleden afhankelijk van het aantal inwoners van de gemeente: minimaal twee en maximaal negen. Almere heeft 6 wethouders.

Het gemeentebeleid is een zaak van het college als geheel. Dat noemen we collegiaal bestuur. Burgemeester en wethouders beslissen bij meerderheid van stemmen. De vergaderingen van het college zijn niet openbaar.

Het college zorgt voor de voorbereiding van zaken waarover de raad beslist en voor de uitvoering van raadsbesluiten.

Ook heeft het college allerlei bestuursbevoegdheden op grond van de Gemeentewet (hierin staat wat de rijksoverheid bij de gemeenten heeft neergelegd) en allerlei andere wetten en regelingen. Bijvoorbeeld de uitvoering van de Participatiewet en de toepassing van de Wet milieubeheer.

Een aantal voorbeelden van de taken van het college die in de Gemeentewet staan, zijn:

  • zorg voor de ambtelijke organisatie (met uitzondering van de griffie);
  • benoemen, schorsen en ontslaan van ambtenaren;
  • aangaan van contracten, grondtransacties en andere privaatrechtelijke rechtshandelingen van de gemeente;
  • vaststellen van jaarmarkten en marktdagen.

Wethouders

De gemeenteraad kiest de wethouders. Wethouders kunnen uit de gemeenteraad afkomstig zijn. Wethouders die uit de raad komen, mogen geen lid blijven van de raad. Ze moeten na aanvaarding van hun functie het lidmaatschap van de raad opgeven.

Het is ook mogelijk om wethouders van buiten de raad te benoemen. Zelfs als ze in een andere gemeente wonen. De raad kan dan toestemming geven aan de betreffende wethouder om daar te blijven wonen. De raad is daar heel terughoudend in. Het wethouderschap is in Almere een voltijdse baan. Een wethouder krijgt daarom een salaris. Dat is anders dan een gemeenteraadslid. Deze doet zijn raadswerk vaak naast een ‘gewone’ baan en krijgt een onkostenvergoeding.

Er kunnen verschillende redenen zijn om een wethouder te kiezen. Meestal kiezen de fracties voor een wethouder omdat de kandidaat-wethouder ervaring heeft binnen de partij. Vaak als raadslid. Andere redenen om voor kandidaten te kiezen zijn: ze vallen op omdat ze goed kunnen debatteren, de visie van de partij duidelijk uitdragen of omdat ze een groot netwerk hebben.

Elke wethouder heeft zijn eigen taakgebied. Met een duur woord noemen we dat ook wel een portefeuille. Bijvoorbeeld onderwijs, openbare werken, financiën, huisvesting, sport en cultuur.

Tussen raad en wethouder geldt, net zoals tussen het parlement en de minister, de vertrouwensregel. Een wethouder kan door de gemeenteraad worden ontslagen als hij niet langer het vertrouwen van de raad heeft.

De burgemeester

De burgemeester is een centrale figuur in de gemeente. Hij is voorzitter van zowel de raad als van het college van B en W. In de vergadering van de raad mag hij wel deelnemen aan discussies. Maar hij mag niet stemmen. Bij vergaderingen van het college mag hij dat wel.

De burgemeester heeft ook eigen verantwoordelijkheden. Hij is de eerste vertegenwoordiger van de gemeente. In deze rol treedt de burgemeester op als woordvoerder van de gemeente bij belangrijke kwesties.

Ook is de burgemeester verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid. Hij is het hoofd van de politie en de brandweer. Afhankelijk van hoe de portefeuilles verder verdeeld zijn tussen de burgemeester en wethouders, kan de burgemeester er meer taken bij hebben. Als de burgemeester voor onderwerpen uit zijn portefeuille met de raad praat, kan hij niet tegelijk de voorzitter zijn. De loco-voorzitter zit in zo'n geval voor.

Benoeming van de burgemeester

De burgemeester is benoemd door de Kroon. Feitelijk door de koning en de minister van Binnenlandse Zaken. Maar de gemeenteraad maakt daarvoor eerst een beschrijving van wat voor type burgemeester de stad nodig heeft. De raad doet de sollicitatiegesprekken en vervolgens een aanbeveling. De burgemeester wordt benoemd voor een periode voor zes jaar. Daarna kan de burgemeester eventueel voor een volgend termijn benoemd worden.

Met enige regelmaat komt in het nieuws dat een burgemeester niet direct gekozen is door de inwoners. Dat klopt. Maar hij is wel bijna indirect gekozen, omdat hij op voordracht van de raad wordt benoemd.

Locoburgemeester en waarnemer

Bij afwezigheid van de burgemeester, neemt de locoburgemeester zijn taken waar. Dit is altijd een wethouder met verder een eigen takenpakket.

Wanneer een burgemeester terugtreedt, overlijdt of wanneer de gemeenteraad nog geen vervanger heeft gevonden aan het einde van de ambtsperiode van een burgemeester, kan er een waarnemend burgemeester (van buiten de stad) worden benoemd.

Ondersteuning

Het college van B &W wordt ondersteund door de gemeenteambtenaren. In Almere ongeveer 2.300. Zij hebben als taak om besluiten voor te bereiden en uit te voeren. En tal van andere dingen: paspoorten, afvalinzameling, onderhoud en ga zo maar door. Wilt u daar meer over weten, moet u bij de gemeente Almere zijn.

De raad heeft zijn eigen ambtenaren, die niet in dienst zijn van de gemeente: de griffie. Zij ondersteunen de raadsleden met hun werk en met het contact met maatschappelijke organisaties en de inwoners van Almere.

Gemeente-ambtenaren en raadsambtenaren werken veel samen, want ze moeten er allebei voor zorgen dat de raad zijn werk zo goed mogelijk kan doen. Maar het is best van belang om te weten dat de griffie dus niet bij de gemeentelijke organisatie hoort, want om het werk van de gemeente te controleren, kun je er niet ook onderdeel van zijn. De raad is van de stad en de griffie dus ook.