Op 1 januari 2015 komt er een nieuwe wet die de zorgtaken weghaalt bij de landelijke overheid.  De regie en de financiële middelen komen voortaan op het bordje van de gemeenten. Ook Almere bereidt zich voor op deze ‘transities’. Donderdag spreken de politieke partijen over de beleidsplannen voor Sociaal Domein 2015, tijdens de Politieke Markt. Wat zijn voor de Almeerse fracties belangrijke punten?

Coalitiepartij PvdA is in het algemeen tevreden over de beleidsplannen, maar heeft toch ook punten van zorg. “Zo is er in de nota te weinig aandacht voor ouderen”, zegt Ciska van Rijn. “En we willen dat niemand tussen de wal en het schip raakt bij de overdracht van dossiers naar de gemeente. Dan zou in theorie iemand zonder zorg komen te zitten. De wethouder heeft inmiddels toegezegd dat in dat geval met voorrang naar een oplossing wordt gezocht. Een ander heikel punt voor de PvdA is de eigen bijdrage die door inwoners moet worden betaald voor de WMO-voorzieningen. Van Rijn: “Wij vinden dat minima daar niet aan hoeven bij te dragen.  Daar dienen we een amendement voor in die ook wordt gesteund door de PVV, VVD, D66 en Leefbaar Almere.”

Coalitiepartij VVD vindt het belangrijk dat iedere Almeerder de kans krijgt deel te nemen aan de samenleving. “De transities biedt de gemeente kansen om zorg en participatie van mensen op een goede manier in onze eigen gemeente te regelen”, verduidelijkt Ellentrees Müller. “Naast invulling geven aan zorg is het belangrijk dat de gemeente met inwoners werkt aan het weg nemen van belemmeringen naar de arbeidsmarkt en inwoners zo maximaal mogelijk stimuleert om te participeren in onze samenleving. Voor de VVD is deze integrale aanpak cruciaal om de gewenste veranderingen op een goede manier vorm te geven. Daarom heeft de VVD een amendement ingediend dat het college er toe aan zet het participatiedeel van de transities sterker vorm te geven.”

Leefbaar Almere ziet als coalitiepartij graag dat er bezuinigd wordt ‘met verstand’. “Het heeft niet zoveel zin om op elke post 10% te bezuinigen”, legt Nico van Duijn uit. “En preventieve maatregelen nemen om kosten te besparen blijkt meestal een illusie. Je zult moeten kiezen. Bepaal wat écht niet minder kan, daklozenopvang bijvoorbeeld, of crisisplaatsingen van jongeren. Dan moet je elders strakker bezuinigen. Er zijn ook voordelen: “Het geeft de kans om de indicerings-bureaucratie af te remmen. De wijkteams kunnen veel oplossen. Instellingsfinanciering kan ook: een budget waarmee een instelling het maar moet doen. Rechten van mensen wordt vervangen door het recht van de stad op een voorziening.”

“Voor D66 staat het belang centraal van de mensen die afhankelijk zijn van de zorg in de transitie”, aldus Martine van Bemmel. “Niemand mag door het ijs zakken. Gelukkig deelt het college dit en D66 ziet de samenwerking tussen raad en college in dit dossier met vertrouwen tegemoet. 2015 is het jaar van de overgang en bijsturen; na 1 januari weten we of het bouwwerk waar al die mensen nu zo hard aan werken, ook echt functioneert en waar het beter kan of moet. Om als raad hierin goed te kunnen werken, is een goede terugkoppeling van groot belang. D66 dient daarom met verschillende partijen, en in overleg met de wethouders, een voorstel in om dit vorm te geven.”

Bij de oppositie leven ook tal van vragen. De PVV noemt de bezuinigen op Zorg ‘schandalig’. “Het is een asociale maatregel waar de gemeente mee opgescheept wordt”, zegt Annette Raijer. “Het enige dat wij kunnen doen is zoveel mogelijk ellende voor de burgers voorkomen. Je merkt dat veel fracties nu alle regeltjes compleet wil dichttimmeren. Maar dat resulteert in grote vertragingen en kan ertoe leiden dat processen niet goed lopen. De PVV vindt dat het college nu haar werk moet doen en de raad ieder kwartaal de resultaten moet evalueren op het moment dat die resultaten bekend worden gemaakt. Dan heeft de raad de mogelijkheid om direct bij te sturen.”

Johan de Leeuw zegt dat zijn Almere Partij/OPA ook geen voorstander is van de transitie. “De gemeenten in Nederland hebben veel te gretig ingestemd met die transitie. Het grote probleem is dat ze in Den Haag het beleid maken en de gemeenten de uitvoering en de zorgplicht krijgt.  Wie krijgt er dan op zijn donder als er iets fout gaat? De wethouders in Almere. En wat is de oplossing? Dat weet niemand. Maar we kunnen het niet meer terugdraaien. Als gemeenteraad kunnen we alleen maar scherp zijn op de dingen die misgaan om op die manier grote problemen te voorkomen.”

GroenLinks vindt het opvallend dat alle partijen moties hebben ingediend over dit onderwerp.  “Dat geeft wel aan dat er veel onduidelijkheden zijn over de beleidsplannen”, zegt Willy-Anne van der Heijden. “Het is ook bijzonder dat de meeste kritiek, naast GroenLinks, van de coalitiepartijen VVD en PvdA komt. Kijk, dat er niemand tussen wal en schip mag vallen is volstrekt duidelijk, maar op welke manier? Er zijn nog maar weinig uitgewerkte plannen. We zullen met de beleidsnota instemmen, maar zijn wel kritisch. Hoe ga je bijvoorbeeld om met privacy en met burgers die zorg nodig hebben, maar deze ontwijken? Hoe kan de raad monitoren of de gevraagde kwaliteit gehaald wordt? Wordt de participatiewet niet misbruikt om werk van hulpverleners en vrijwilligers over te nemen?, hoe voorkomen we bureaucratie als zoveel instanties met elkaar moeten samenwerken? “

Ook de SP wil waken voor bureaucratie. Asjen van Dijk: “Die kans is aanwezig omdat er nieuwe communicatiestromen ontstaan. Die tussen wijk- en expertteams bijvoorbeeld.”De SP wil dat de zorg voor iedere Almeerder optimaal blijft, ook voor mensen met een kleine portemonnee. “Niemand mag tussen het wal en schip belanden. De huishoudelijke zorg moet een maatwerkvoorziening blijven en niet overgaan in een algemene voorziening, met een wellicht hoge eigen bijdrage voor de minder draagkrachtige zorgvrager. Dan bestaat het risico dat deze zorg gemeden wordt. Voorts moeten we niet teveel mikken op door de gemeente opgelegde aanwending van eigen kracht, familie, buren en eigen netwerk. Maar daar waar professionele zorg nodig is, deze bieden. Wij vinden het zeer belangrijk dat het Advies- en Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling (AMHK) op 1 januari 2015 probleemloos functioneert.” De partij wil ook transparantie vanuit het stadhuis. “Over successen, maar ook over problemen waar men in de transitie en transformatie tegenaan loopt.”

Het CDA vraagt komende donderdag extra aandacht voor mensen die te maken hebben met schuldsanering. “In de huidige opzet kunnen deze mensen geen persoonsgebonden budget (PGB) aanvragen. Of wordt hen op basis van die achtergrond een PGB geweigerd of het recht ingetrokken”, zegt Lesley van Hilten. “Dat vinden wij niet terecht omdat iedereen gelijke kansen moet hebben. Bovendien gaat het hier meestal om mensen die er bij uitstek baat bij hebben als hun leven weer op de rit komt te staan. Dus juist zij moeten een PGB kunnen aanvragen op voorwaarde dat zij echt hun best doen om uit de schulden te komen. Pas als duidelijk is dat iemand het geld blijft uitgeven aan een drugs- of gokverslaving dan kan het PGB weer worden teruggedraaid.” Daarnaast vindt het CDA dat gezinnen die een zorgvoorstel krijgen met eigenbijdrage of eigen risico een alternatief aanbod moeten krijgen dat kostenneutraal is.

De keuzevrijheid is ook voor de ChristenUnie een belangrijk punt. Roelie Bosch: “Wij vinden dat ieder individu een eigen zorgaanbieder moet kunnen kiezen. Die keuze staat onder druk, omdat de gemeente snel verwijst naar de grote instanties. Maar mensen zijn verschillend en kiezen soms liever voor kleine zorgaanbieders, zoals bijvoorbeeld Christelijke organisaties.” Daarnaast wil de ChristenUnie dat de gemeente een reservepot instelt van ‘2 tot 3 miljoen euro’ om eventuele tegenvallers te kunnen bekostigen. “Als er zich een onverwacht probleem voordoet hoeft de gemeente niet op zoek naar een financiële oplossing, maar kunnen de gedupeerden vanuit die pot toch snel rekenen op geld.”

Agenda Politieke Markt 23 oktober 2014