Kan Almere experimenteren met de regels rond strenge Participatiewet?

“Als een bijstandsgerechtigde in staat is om een klein inkomentje te vergaren, dan roept de staatssecretaris ‘lever dat geld maar in de bij de staat’. Nee, we moeten zo iemand juist stimuleren om verder te gaan. Want misschien groeit dat inkomen wel uit tot een volwaardig inkomen en kan hij uit de bijstand.”

Johan de Leeuw (AP/OPA) is één van de initiatiefnemer voor de Ronde Tafelbijeenkomst die komende donderdag tijdens de Politieke Markt op de agenda staat. De partijen discussiëren dan met elkaar over de invulling van de Participatiewet die sinds 1 januari 2015 van kracht is. De opzet van de wet is om zoveel mogelijk mensen werk te laten vinden, met name ook mensen met een arbeidsbeperking. De wet is dus een goed middel maar blijkt ook erg streng. Rob van de Kamp (D66): “De wet stelt heel veel voorwaarden. Je mag heel weinig bijverdienen, je moet je aan heel veel controles onderwerpen en je bent verplicht om mee te werken aan re-integratie-trajecten. Dat is logisch. Maar hoe activeer je mensen om weer tot zelfstandigheid te komen en in ieder geval het demotiverende van de bijstand te voorkomen.”
De wet biedt echter ook de mogelijkheid om te experimenteren. Utrecht, Groningen, Tilburg en Wageningen zijn daar al met staatssecretaris Jetta Klijnsma in overleg gegaan en de vraag is nu of Almere ook openstaat voor experimenten. Die mogelijkheid is aanwezig. Voor Johan de Leeuw leidt dat geen twijfel. “Elk experiment dat ertoe kan leiden dat mensen uit de bijstand kunnen komen, moeten we aangrijpen. En starre regels helpen daar niet bij. Het maakt mensen ziek en het demotiveert. Het is wat AP/OPA betreft ook iets wat boven de partijpolitiek uitstijgt. Armoede maakt een mens niet beter. Er zijn in Almere honderden bijstandsgerechtigden. Het gaat ons om de mens, niet om het systeem. Dat is ondergeschikt aan de mens.”

D66 is dezelfde mening toegedaan. Rob van de Kamp: “We willen dat er meer welzijn komt voor mensen in de bijstand en meer succes behaald wordt in de uitstroom. Dat mensen via werk weer onafhankelijk worden van de bijstand. Met AP/OPA, D66, PvdA, ChristenUnie, SP en GroenLinks hebben we daarom een Ronde Tafelbijeenkomst geagendeerd waarin we de wenselijkheid bespreken om experimenten uit te voeren. Overigens doen we dat in afstemming met het college. De fractievoorzitter van GroenLinks Utrecht is landelijk bekend met de mogelijkheden, zij komt de raadsleden informeren.”

Er zijn een paar opties mogelijk, zo geven de initiatiefnemers zelf aan: niets doen en afwachten wat het huidige beleid oplevert, proberen aan te sluiten bij een van de vier experimenten, zelf een experiment starten in Almere, los van de landelijke experimenten. Van de Kamp: “We moeten kijken wat mogelijk is. De staatssecretaris heeft aangegeven dat alles wel binnen de wet moet passen.” En De Leeuw: “Maar misschien kunnen we de randjes opzoeken.”